Erməni analitik: "Moskva Qarabağı Bakıya qaytarmaq üçün səbəb axtarır..."

Azərbaycanın hərbi uğuru ilə bitən 4 günlük müharibədən sonra Ermənistanda Rusiyaya qarşı özünü göstərməyə başlayan etiraz dalğası davam edir. Öz mövcudluğuna, ölkəmizə qarşı işğalçılıq siyasətinə görə müstəsna olaraq Rusiyaya minnətdar olmalı olan bir dövlətin toplumu beləcə, nankorcasına ağasına etiraz püskürməkdədir - bunun ağır bədəlini ağlına belə gətirmədən.

Belə ki, dünən Ermənistan parlamenti qarşısında Ermənistan-Rusiya birgə hava hücumundan müdafiə sisteminin (HHM) yaradılmasına qarşı aksiya keçirilib. Aksiya iştirakçıları öz əllərində "Toprağı, havanı verməyəcəyik!", "Permyakovlar ordusuna güvənmirik, erməni ordusuna güvənirik!", "Növbəti satqınlıq addımı!" yazılmış plakatlar tutublar. 

Unikal.org musavat.com-a istinadən bildirir ki, aksiyanın iştirakçılarından biri Tiqran Xzmalyan deyib ki, sazişin imzalanması ilə Ermənistan hədəf olacaq. "Sazişin imzalanması səhv addımdır, xəyanətdir. Bu razılaşmanı imzalamaqla biz yalnız Azərbaycana deyil, bütün dünyaya müharibə elan edirik", - Xzmalyan deyib. Onun sözlərinə görə, bu razılaşma ilə Ermənistanın gələcəyi sakit şəkildə Rusiyaya satılacaq. 

Qeyd edək ki, dünən Ermənistan parlamentində keçirilən növbədənkənar sessiyada Ermənistan-Rusiya birgə hava hücumundan müdafiə sisteminin yaradılması məsələsi də müzakirə olunub.



***
Etirazçıların qaldırdıqları, səsləndirdikləri şüarlarda, əlbəttə ki, müəyyən həqiqət var. Ancaq "Rus ordusuna güvənmirik, erməni ordusuna güvənirik!" kimi iddialar quru pafosdan savayı bir şey deyil. Çünki az qala uşaq da bilir ki, Ermənistan Rusiyanın dəstəyi olmadan qonşu ölkənin ərazilərini işğalda saxlamaq gücündə deyil və Azərbaycanın önündə duruş gətirə bilməz. Elə bu reallığı bildiyi üçün də rəsmi İrəvan ictimai etirazlara rəğmən, Moskva ilə ənənəvi münasibətləri saxlamağa çalışır, strateji olaraq kursu saxlayır.    
            
Amma Sərkisyan iqtidarı hakimiyyətini qorumaq üçün ictimai ovqatı ciddiyə də almaq zorundadır. Ermənistanda II Dünya müharibəsi zamanı nasistlər tərəfdə döyüşmüş Qaregin Njdenin abidəsinin ucaldılması, abidənin açılış mərasiminə prezident Serj Sərkisyanın şəxsən qatılması buna sübutdur. 



Bəllidir ki, olay Rusiya tərəfinin sərt reaksiyasına səbəb olub - həm Rusiya ictimai-siyasi xadimləri və ekspert dairələri, həm də Rusiya XİN səviyyəsində məsələyə neqativ münasibət bildirilib. Bir çox analitiklər isə faktın hətta İrəvan-Moskva münasibətlərinin pozulması ilə nəticələnə biləcəyi, Qarabağ məsələsində Azərbaycanın mövqeyinin güclənəcəyi haqda proqnozlar səsləndirirlər.

Lragir.am saytındakı məqalədə bu mövzuda yazan siyasi ekspert Naira Ayrumyan isə Rusiyanın Dağlıq Qarabağ məsələsində Azərbaycana dəstək vermək üçün İrəvanla bilərəkdən münasibətləri pozduğu iddiasını irəli sürüb (publika.az ): "Rusiya münaqişəni Azərbaycanın xeyrinə həll etmək istəyir və indiki məqamda bunun üçün ona Ermənistanla münasibətləri korlamaq lazımdır. Qaregin Njdeyə abidə qoyulması bu məsələdə ciddi səbəb oldu. Belə görünür ki, Moskva İrəvanı vurmaq üçün bütün üsullardan istifadə etməyə çalışır, amma Ermənistan Rusiyanı inadla özünün müttəfiqi adlandırır".

Erməni şərhçiyə görə, Ermənistan Qarabağ məsələsində ciddi güzəştlərə məcbur ediləcək: "Yaxşı münasibətlər fonunda Rusiya Ermənistanı buna məcbur edə bilmir. Onun üçün də Ermənistanı özünə düşmən edərək, onu intihara sövq edir. 1990-cı illərdə Qarabağ münaqişəsinin nizama salınması üçün iki variant - paket və mərhələli həll variantları təklif olunurdu. Həmin dövrdən sonra Rusiya Ermənistanı tamamilə ələ keçirdi. Kommunikasiya, energetika və digər mühüm sahələr rusların əlindədir. Ermənistan buna qarşı müqavimət göstərməməyi üstün tutdu. Buna görə də Rusiya Ermənistanı Qarabağ məsələsində güzəştə getməyə məcbur etmədi. 1998-ci ildə isə Qərb tərəfindən "ümumi dövlət" variantı təklif olundu. Hansı ki, bunu Azərbaycan rədd etdi. Güman ki, bu variantın təklif olunmasından sonra Bakı Rusiyaya məxfi nümayəndələr göndərərək, Moskvanın daha əlverişli olan təklifləri haqda düşünməyə başladı. 2011-ci ildə rusların irəli sürdüyü "Kazan sənədi" də rədd olundu. Çünki bu daha çox Rusiyanın maraqlarına xidmət edirdi. Sonra Rusiya Ermənistanı Avropa Birliyindən imtina edərək, Avrasiya İttifaqına daxil olmağa məcbur etdi. Bütün bunlara baxmayaraq, rəsmi İrəvan lal olub susdu, heç bir etiraz bildirmədi. Aprel müharibəsindən sonra isə Ermənistan Rusiyaya, sadəcə, kiçik etiraz etdi, lakin münasibətləri korlamadı. Rusiya isə bu illər ərzində Qarabağı Azərbaycana qaytarmaq üçün səbəblər axtarır. Görünür, İrəvanda bir nəfərə qoyulan abidə bunun üçün əsas ola bilər".



***

Öz növbəsində rusiyalı tanınmış politoloq Andrey Yepifantsev abidə olayına bir qədər fərqli rakursdan yanaşır. "Baxmayaraq ki, Njde əvvəllər ermənilər arasında heç də ən nüfuzlu və sayılan xadim olmayıb, amma indi - Rusiyadan narazılıq fonunda Ermənistanda əks-reaksiya gedəcək: cəmiyyətin onun ətrafında səfərbər olunması, bütövlükdə antirusiya ovqatının güclənməsi prosesi gedəcək. Bu da Ermənistanın Qarabağ məsələsində Kremldən ifrat gözləntilərinin reallaşmaması ilə bağlıdır. Onu da istisna eləmək olmaz ki, nasist əlaltısı Njde ətrafında qalmaqal İsrailin də narazılığına səbəb olacaq və Bakıya yəhudi dövləti tərəfindən yeni partiya müasir silahların verilməsinə gətirə bilər", - deyə politoloq öz facebook səhifəsində yazıb.

Yeri gəlmişkən, İsrailin təzə müdafiə naziri Azərbaycanın dostlarından və lobbiçilərindən sayılan Avidqor Libermandır. 



Artıq 2-ci Dünya müharibəsinin israilli veteranları da Qaregin Njdeyə İrəvanda abidə qoyulmasına sərt reaksiya verib, hadisədən hiddətləndiklərini bildiriblər. Nasizmlə Mübarizə Ümumisrail Veteranlar Birliyinin başçısı Avraam Qrinzayd bu xüsusda vurğulayıb ki, nasist əlaltılarından hər hansı şəkildə qəhrəman obrazı düzəldilməsi rəzillik və qəbuledilməzdir...

***
Əslində işğalçı ölkədə, erməni toplumunda yəhudi xalqına qarşı soyqırım həyata keçirmiş SS-çilərə, faşistlərə sevgi hissləri təəccüblü deyil. Xocalı soyqırımını yada salmaq kifayətdir.